Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców (KPR-Roc)

Mieczysław Plopa

Zadania dotyczące przechodzenia od wieku młodzieńczego do wczesnej dorosłości wiążą się z tzw. procesem indywiduacji. Chociaż indywiduacja jest generalnie traktowana jako proces trwający przez całe życie to jest on specyficzny w okresie wieku młodzieńczego i wczesnej dorosłości. W tym czasie jednostki próbują przedefiniować swoje relacje z rodzicami i innymi opiekunami na zasadzie większej równości i jednocześnie samowystarczalności. Jednakże ich dążenie do większej autonomii współwystępuje z trwającym wciąż emocjonalnym związkiem z rodzicami i innymi znaczącymi dorosłymi.

Pomyślna indywiduacja, a co za tym idzie posiadanie niezbędnych zasobów podmiotowych i społecznych do pomyślnego funkcjonowania w okresie dorosłości, w istotnym stopniu zależy od jakości funkcjonowania systemu rodzinnego - rodziny generacyjnej. Jeśli wzorce interakcji w rodzinie wspierają młodego dorosłego w jego dążeniu do autonomii i samowystarczalności, tym samym będą popierać jego proces indywiduacji. Jeśli zaś wzorce interakcji rodziny są zbyt sztywne, mało podatne na zmiany, wtedy proces indywiduacji może być hamowany.

Konstrukcja kwestionariusza została oparta na założeniach teoretycznych potwierdzających zasadność wyodrębniania sześciu wymiarów opisujących relacje między rodzicem a dzieckiem (Plopa, 2005). Są to: Akceptacja/Odrzucenie, Autonomia, Niekonsekwencja, Nadmierne Ochranianie i Nadmierne Wymaganie. Utworzono 75 stwierdzeń opisujących postępowanie rodzica wobec dziecka, biorąc pod uwagę fakt, że istnieje retrospektywna ocena swojego rodzica dokonywana przez dorosłe dziecko. Owych 75 stwierdzeń zostało przyporządkowanych (z udziałem sędziów kompetentnych) do pięciu wymiarów. Następnie dokonano konfirmacyjnej analizy czynnikowej, która potwierdziła zasadność utworzenia pięciu wymiarów i pozwoliła jednocześnie na wybranie po 10 stwierdzeń do każdego z nich (na podstawie wielkości wskaźników Lambda-X)

Zestaw zawiera cztery zestawy arkuszy testowych ( po 100 stron każdy): Moja matka, Mój ojciec, Postawy rodzicielskie ojca-arkusz obliczeniowy, Postawy rodzicielskie matki -arkusz obliczeniowy oraz podręcznik. Znajduje się w nim psychometryczna charakterystyka KPR-Roc oraz opis procedury badania i wskazówki interpretacyjne. Testy są przeznaczone wyłącznie dla psychologów legitymujących się dyplomem ukończenia magisterskich studiów psychologicznych bądź dla studentów psychologii, którzy dostarczą upoważnienie wypełnione przez promotora, dyplomowanego psychologa.